1924 Anayasasında meclisi fesih tartışmaları | ÇAĞDAŞ ULUSAL ÇİZGİ
Ana Sayfa
Dolar : 3,8640 Euro : 4,5427 Bist : $19.241
Ana Sayfa >>1924 Anayasasında meclisi fesih tartışmaları 02.04.2017 21:04

1924 Anayasasında meclisi fesih tartışmaları

Yani bugün bize kabul ettirilmeye çalışılan anayasa yürütmenin meclis dışına çıkması, seçimleri cumhurbaşkanının tek başına yenileme kararı alması, meclisin yürütme üzeninde denetleme görevinin ortadan kalkması açısından da 1924 Anayasının gerisindedir.

9 Mart 1924 yaşanan anayasa tartışmalarında özellikle "Cumhurbaşkanının seçimleri yenileme yetkisinin reddedilmesi " anlamında oldukça önemli. 1924`te meclis tarafından reddedilen cumhurbaşkanının seçimleri yenilenmesi reddedilmesi bugün halkoyu ile kabul ettirilmeye çalışılıyor.
Yani bugün bize kabul ettirilmeye çalışılan anayasa yürütmenin meclis dışına çıkması, seçimleri cumhurbaşkanının tek başına yenileme kararı alması, meclisin yürütme üzeninde denetleme görevinin ortadan kalkması açısından da 1924 Anayasının gerisindedir.

İstanbul Üniversitesi İletişim fakültesi ders notlarından 1924 anayasası tartışması özeti.:

"Kanun-ı Esasi Encümeni tarafından sunulan yeni anayasa teklifi 9 Mart 1924’den itibaren TBMM’de görüşülmeye başlanmıştır. Bu teklifte Milli Mücadele esnasında oluşan kuvvetler birliği esasını yerine, daha güçlü bir yürütme organının oluşturması hedeflenmişti. Nitekim cumhurbaşkanına seçimi yenileme, kanunları veto etme hakkı, başkomutanlık yetkisi verilmişti. 

Meclisin üstünlüğünün zedelendiğini düşünen milletvekilleri, encümenin teklifini sert bir şekilde eleştirmişlerdir. Özellikle cumhurbaşkanına seçimleri yenilenme/meclisi feshetme yetkisi veren 25. maddeye karşı yapılan direnç fazlaydı, anayasa tartışmalarının odak noktasını oluşturmuştur.

Seçimi yenileme hakkının meclisin elinden alınamayacağının, başka bir kuruma verilemeyeceğinin altını çizen muhaliflerin endişesi meclisin yürütmenin baskısı altında kalmasıydı. Muhalif milletvekilleri ya yürütmenin gücünün artırılması yönündeki maddelere onay vermemişlerdir ya da ikinci bir meclisin kurulmasıyla birlikte cumhurbaşkanının bu yetkileri tek başına kullanmasının önünü almak istemişlerdir. Ancak ne encümenin seçimi yenileme hakkını yürütmeye vermesine ne de bir ikinci meclisin açılmasına dair teklifler taraftar bulmuştur.

Bu teklifler halk egemenliği noktasında geri adım olarak görülmüştür. Doğrudan millet egemenliğini, meclisin hakimiyetini öne çıkaranlar taraftar toplamışlar, 25. madde reddedilmiştir.

1924 Anayasası
1924 Anayasası’nın önemli birkaç maddesi aşağıdaki gibidir:
Madde 1- Türkiye Devleti bir Cumhuriyettir
Madde 2- Türkiye Devletinin dini, dini İslam’dır, resmi dili Türkçedir, makarrı Ankara şehridir.
Madde 3- Hakimiyet, bilakaydüşart milletindir.
Madde 7- Meclis, icra salahiyetini kendi tarafından müntahap Reisicumhur ve onun tayin edeceği bir İcra Vekilleri Heyeti marifetiyle istimal eder.
Madde 69- Türkler kanun nazarında müsavi ve bilaistisna kanuna riayetle mükelleftirler. Her türü zümre, sınıf, aile ve fert imtiyazları mülga ve memnudur.
Madde 83- Hiç kimse kanunen tabi olduğu mahkemeden başka birmahkemeye celp ve sevk olunamaz.
Madde 88- Türkiye ahalisine din ve ırk farkı olmaksızın vatandaşlık itibarıyla Türk ıtlak olunur.
Bu anayasa meclisin üstünlüğü ilkesini ve kuvvetler birliği sistemini sürdürmekle birlikte meclisin içinden çıkacak bir heyeti yürütme işleviyle görevlendirmiştir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI

http://www.cagdasulusalcizgi.com/
*Her hakkı saklıdır. İzinsiz gösterilemez, çoğaltılamaz..
haberyazilimi.com - Copyright@cagdasulusalcizgi.com